De Whole Region Approach

Van Whole School Approach naar Whole Region Approach

De Whole School Approach richt zich op duurzaamheid in verschillende facetten van het onderwijs: curriculum, pedagogiek, didactiek, schoolcultuur en leiderschap werken vanuit één gedeelde visie op leren en ontwikkeling. Met de Whole Region Approach wordt het perspectief verbreed. De WRA verbindt regionale vraagstukken rond brede welvaart met scholen én bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties. Daarmee wordt de regio een gezamenlijke leeromgeving. Het uitgangspunt is daarbij dat mensen organisaties vormen en organisaties samen de ontwikkeling van de regio beïnvloeden. De WRA biedt houvast bij het collectief leren voor brede welvaart.

De zes elementen van de Whole Region Approach

De Whole Region Approach bestaat uit zes samenhangende elementen. Friesland zien we deze elementen terug bij verschillende initiatieven, bijvoorbeeld bij CIV Water, de Week van de Regio en de LLO-Katalysator De BioBase. Aan de hand van deze voorbeelden geven we hieronder een toelichting op de verschillende elementen van de WRA.

1. Regionale ambitie

Het begint met een gezamenlijke regionale ambitie. Welke opgaven vragen om aandacht en wat betekent dat voor mens, dier en leefomgeving?

• CIV Water richt zich op urgente vraagstukken in de watersector zoals klimaatadaptatie, waterbeschikbaarheid en biodiversiteit;
• De Week van de Regio kiest jaarlijks een actueel maatschappelijk thema. In 2025 stond de samenhang tussen gezondheid, voeding en leefomgeving centraal;
• De BioBase werkt vanuit de ambitie van Fryslân om koploper te worden in de circulaire en biobased economie.

Deze ambities vormen het fundament voor leren, innoveren en samenwerken in de regio. Dit is het gezamenlijke doel waar je met z’n allen naartoe werkt.

2. Transformatieve leerprocessen

Regionale opgaven zijn complex en systeemgericht. Ze vragen daarbij om leerprocessen die verder gaan dan alleen kennisoverdracht. De regio wordt daarbij een leeromgeving waarin transformatieve leerprocessen plaatsvinden.

• CIV Water ontwikkelt hybride leeromgevingen waarin studenten en professionals samen werken aan praktijkvraagstukken;
• De Week van de Regio brengt mbo-, hbo- en wo-studenten samen in multi-disciplinaire en multi-level teams. In deze teams werken ze aan concrete vraagstukken vanuit de regio.
• De BioBase faciliteert ruimtes, zoals makerspaces en micro-interventies, waarin leren en innoveren hand in hand gaan.

3. Vaardige onderwijsmakers

Transformatief leren vraagt ook om andere vaardigheden van docenten. Het ontwerpen en begeleiden van deze leeromgevingen vraagt om een open, lerende houding en om collectief leiderschap.  In alle drie de voorbeelden zien we dat deze rol nog in ontwikkeling is.

• Bij CIV Water ligt de nadruk op samenwerking met het werkveld, maar wordt ook erkend dat transformatief leren ook didactische verdieping vraagt;
• De Week van de Regio laat zien dat begeleiding van multi-level en multi-disciplinaire teams vraagt om gezamenlijke voorbereiding en heldere rolverdeling;
• De BioBase benadrukt ook dat de betrokkenheid van onderwijsprofessionals cruciaal is. Door onderwijsmakers te betrekken bij het ontwikkelen van nieuwe leervormen, kan de kennis en behoefte vanuit het werkveld effectief vertaald worden naar praktische leervormen.

4. Lokale actie en communicatie

Transformatie leren krijgt betekenis wanneer inzichten en resultaten zichtbaar gemaakt worden. Het vertellen van verhalen, geven van presentaties en het faciliteren van ontmoetingen zorgen voor inspiratie, eigenaarschap en verdere samenwerking.

• CIV Water verbindt leren direct aan de regio door regionale vraagstukken te faciliteren en expertise aan te leveren;
• Tijdens de Week van de Regio presenteren studenten hu ideeën en prototypes aan regionale partners;
• De BioBase deelt opbrengsten via regionale netwerken waardoor de impact wordt vergroot.

5. Bekwame jongeren

Het uiteindelijke doel van de WRA is dat studenten zich ontwikkelen tot bekwame transitiebouwers. Dat betekent dat ze vakmanschap combineren met kritisch denkvermogen en maatschappelijke betrokkenheid.

• CIV Water richt zich op het versterken van vakmanschap binnen de watersector, maar ziet daarbij ook mogelijkheden om transformatief leren een explicieter onderdeel te maken van het leerproces;
• Tijdens de Week van de Regio worden studenten uitgedaagd om hun rol als transitiemakers te verkennen;
• De BioBase draagt bij aan continue maatschappelijke betrokkenheid door het ontwikkelen van leven lang aanbod.

6. Collectief beleid

De drie praktijkvoorbeelden laten zien hoe belangrijk bestuurlijk commitment, gezamenlijke visie en regionale netwerken zijn voor succesvolle regionale samenwerking. Zonder structurele afspraken en bestuurlijke verankering blijven de samenwerkingen kwetsbaar.

• Bij CIV Water wordt duidelijk dat strategische afspraken tussen onderwijs en werkveld nodig zijn om de impact te borgen;
• Dit geldt ook voor de Week van de Regio. Zonder deze borging blijft het bij een eenmalige projectweek en wordt de potentiële impact niet gevangen;
• De BioBase toont hoe samenwerking via regionale netwerken, zoals het Onderwijsakkoord Fryslân, kan bijdragen aan een structurele kennisinfrastructuur waarin regionaal leren vanzelfsprekend is.

Samen bouwen aan een lerende regio

De ontwikkelingen in Friesland laten zien dat de Whole Region Approach een robuust kader biedt voor regionaal en regeneratief leren. Door regionale ambities te verbinden aan transformatieve leerprocessen, door onderwijsmakers te versterken in hun rol en door samen te werken vanuit lokale actie en collectieve verantwoordelijkheid, ontstaat er een veerkrachtige leerregio.

De WRA nodigt je uit om het onderwijs niet te zien als los van de wereld om ons heen, maar als motor voor hoopvolle verandering. Samen kunnen we leren, werken en innoveren systematisch met elkaar verbinden en zo betekenisvolle stappen zetten richting een duurzame toekomst.